Definicja Szkoły Promującej Zdrowie (SzPZ)

Szkoła Promująca Zdrowie (SzPZ) to szkoła, która w sposób planowy i systematyczny tworzy środowisko sprzyjające zdrowiu oraz dobremu samopoczuciu całej społeczności szkolnej – uczniów, nauczycieli, pracowników niepedagogicznych i rodziców. Działania te realizowane są poprzez edukację zdrowotną, współpracę z rodzicami i środowiskiem lokalnym oraz rozwijanie umiejętności podejmowania prozdrowotnych decyzji.

Model Szkoły Promującej Zdrowie

Model Szkoły Promującej Zdrowie opiera się na czterech wzajemnie uzupełniających się elementach:

• Warunki dla tworzenia SzPZ          – wspólna koncepcja pracy szkoły, zaangażowanie dyrektora i     całej społeczności szkolnej oraz współpraca z rodzicami i      partnerami.      

• Edukacja zdrowotna             – planowe działania rozwijające wiedzę, umiejętności i                postawy sprzyjające zdrowiu.              

• Środowisko fizyczne               szkoły – bezpieczne, estetyczne i przyjazne warunki             nauki, pracy i wypoczynku.   

• Środowisko społeczne szkoły – klimat         oparty na szacunku, współpracy, poczuciu bezpieczeństwa i dobrych  relacjach między wszystkimi członkami społeczności szkolnej.

Standardy Szkoły Promującej Zdrowie

Standard I
 Koncepcja pracy szkoły, jej struktura i organizacja sprzyjają uczestnictwu społeczności szkolnej w realizacji działań oraz skuteczności i długofalowości działań dla zdrowia.

Standard II
 Klimat społeczny szkoły sprzyja zdrowiu i dobremu samopoczuciu uczniów, nauczycieli, pracowników niepedagogicznych oraz rodziców.

Standard III
 Szkoła realizuje edukację zdrowotną oraz stwarza uczniom i pracownikom warunki do praktykowania zachowań sprzyjających zdrowiu.

Standard IV
 Szkoła podejmuje działania na rzecz zwiększania kompetencji pracowników i rodziców w zakresie dbałości o zdrowie oraz prowadzenia edukacji zdrowotnej.

Skład Szkolnego Zespołu ds. Promocji zdrowia; 

szkolny koordynator: Magdalena Płocha

adres e-mial: mplocha@eduwarszawa.pl

wicedyrektorzy: Krystyna Aleksandruk, Tomasz Bladosz

nauczyciele: Maria Kapczyńska, Agnieszka Sosnowska, Patrycja Staniszewska, Jakub Zabrzyjewski, Michał Żuraw 

pedagog- Sylwia Ratyńska

psycholog- Sebastian Lisowski

pielęgniarka szkolna- Anna Berłowska

Opis realizacji działań zgodnie z utworzonym wcześniej planem od momentu przyjęcia do Mazowieckiej Sieci Szkół       i Przedszkoli Promujących Zdrowie

W Zespole Szkół Specjalnych nr 90 w Warszawie od wielu lat realizujemy działania związane z propagowaniem zdrowego stylu życia oraz bezpieczeństwem. Z tego też powodu zdecydowaliśmy się w roku szkolnym 2010/2011 tworzyć działania na rzecz Szkoły Promującej Zdrowie. 

Wtedy też powołano szkolny zespół do spraw promocji zdrowia i opracowano pierwszy plan pracy, a następnie sprawozdanie i tak od 2014

roku wpisano nas do Mazowieckiej Sieci Szkół Promujących Zdrowie. 

Wiemy, że edukacja zdrowotna jest prawem każdego człowieka. A zdrowie człowieka jest wartością, dzięki niemu możemy realizować swoje marzenia, plany, aspiracje, rozwijać się, zmieniać środowisko, tworzyć dobra kulturalne i materialne. Zdrowie wpływa na pozytywne osiągnięcia dzieci i młodzieży. Jednym z wielu zadań szkoły jest wielorako rozumiana promocja zdrowia. Nasza szkoła od wielu lat podejmuje zadania, mające na celu upowszechnianie zdrowego stylu życia. Działania te dały nam podstawę do włączenia się w realizację europejskiego programu „Szkoły Promującej Zdrowie”.

W Szkole Promującej Zdrowie wszyscy pracownicy, uczniowie i rodzice podejmują starania, aby poprawić swoje samopoczucie i zdrowie, uczą się żyć zdrowiej i tworzyć wokół siebie zdrowe środowisko, zachęcają inne osoby do włączania się w realizację działań promujących zdrowy styl życia.

Szkoła promująca zdrowie - to szkoła, która tworzy warunki i podejmuje działania sprzyjające dobremu samopoczuciu, prawidłowemu rozwojowi psychofizycznemu społeczności szkolnej oraz podejmowaniu przez jej członków działań na rzecz propagowania zdrowia.

W ramach realizacji projektu został powołany zespół do spraw promocji zdrowia, który czuwa nad jego realizacją, a wszystkie działania związane z promocją zdrowia zostały ujęte w Szkolnym programie profilaktyki.

Na  podstawie diagnozy  stanu  wyjściowego, stwierdzono,  że  społeczność szkolna  nie  przestrzega zdrowych  nawyków  żywienia oraz  biernie spędza swój wolny czas. 

Wyłoniono problemy priorytetowe: 

•  80%  uczniów  przejawia niski poziom  aktywności ruchowej oraz wybiera bierne formy spędzania czasu 

•  60% uczniów nie zna zasad zdrowego odżywiania i spożywa słodycze oraz słodzone napoje

Zespół do spraw promocji zdrowia we wrześniu 2022 roku  przeprowadził wśród uczniów, rodziców, nauczycieli oraz pracowników szkoły wstępną diagnozę stanu wyjściowego, która obejmowała: 

• rozmowy  z przedstawicielami społeczności szkolnej, 

• obserwację zachowań uczniów, 

• analizę dokumentacji szkolnej  w części dotyczącej działań  podejmowanych w zakresie edukacji prozdrowotnej w latach poprzednich,  analizę ankiet: „Co wpływa na moje samopoczucie w szkole? przeprowadzonej wśród całej społeczności szkolnej. 

Wyniki diagnozy wstępnej pozwoliły określić mocne i słabe strony szkoły. 

Mocne strony to: 

• odpowiednio wykształcona, pełna zapału kadra, 

• dobra  baza dydaktyczna, 

• dobra współpraca ze środowiskiem lokalnym. 

Słabe strony to: 

• złe nawyki żywieniowe uczniów- duża ilość słodyczy na drugie śniadanie 

• niska aktywność fizyczna uczniów, 

• mała wiedza  uczniów i ich rodziców w zakresie zachowań prozdrowotnych 

• niewłaściwe nawyki higieniczne,

Cel 1:

Do czerwca 2026 r. co najmniej 80% uczniów będzie aktywnie uczestniczyło w codziennych zajęciach ruchowych oraz w co najmniej jednej zorganizowanej aktywnej formie wypoczynku w każdym miesiącu. 

Cele szczegółowe:

• Uczniowie będą systematycznie uczestniczyć w aktywnościach ruchowych dostosowanych do swoich możliwości psychofizycznych oraz indywidualnych potrzeb. 

• Uczniowie będą rozwijać sprawność fizyczną, koordynację ruchową, równowagę, orientację w przestrzeni oraz podstawowe umiejętności motoryczne. 

• Uczniowie będą poznawać znaczenie aktywności fizycznej dla zdrowia, prawidłowego funkcjonowania organizmu oraz dobrego samopoczucia. 

• Uczniowie będą utrwalać nawyk codziennego podejmowania ruchu poprzez ćwiczenia podczas zajęć lekcyjnych, przerw śródlekcyjnych oraz zajęć dodatkowych. 

• Uczniowie będą uczestniczyć w krótkich aktywnościach ruchowych, ćwiczeniach gimnastycznych, zabawach ruchowych oraz aktywnych przerwach dostosowanych do ich możliwości. 

• Uczniowie będą rozwijać pozytywne nastawienie do aktywności fizycznej poprzez zabawę, współpracę i działania grupowe. 

• Uczniowie będą uczestniczyć w organizowanych formach aktywnego wypoczynku, takich jak spacery, wycieczki, zajęcia terenowe, zabawy ruchowe, imprezy sportowe i rekreacyjne. 

• Uczniowie będą uczyć się zasad bezpiecznego korzystania z różnych form aktywności ruchowej oraz właściwego zachowania podczas zajęć sportowych i rekreacyjnych. 

• Uczniowie będą rozwijać samodzielność podczas wykonywania ćwiczeń i aktywności ruchowych, korzystając w razie potrzeby ze wsparcia nauczyciela lub pomocy wizualnych. 

• Uczniowie będą wzmacniać poczucie własnej wartości poprzez odnoszenie sukcesów i aktywne uczestnictwo w działaniach ruchowych. 

• Uczniowie będą ograniczać bierne formy spędzania czasu wolnego na rzecz aktywnego wypoczynku. 

• Uczniowie będą kształtować umiejętność współpracy, przestrzegania zasad oraz aktywnego udziału w życiu społeczności szkolnej poprzez wspólne działania ruchowe.

Wskaźniki realizacji celu:

Przewidywany efekt do czerwca 2026 r.:
Uczniowie będą częściej podejmować aktywność fizyczną, zwiększą swoją sprawność ruchową oraz będą postrzegać ruch jako naturalny i ważny element codziennego dbania o zdrowie.

Cel 2

Do końca roku szkolnego 2025/2026 co najmniej 80% uczniów będzie utrwalało i stosowało podstawowe zasady zdrowego stylu życia poprzez dokonywanie właściwych wyborów żywieniowych oraz wykonywanie podstawowych czynności higienicznych samodzielnie lub z pomocą osoby dorosłej. 

Cele szczegółowe:

• Uczniowie poznają znaczenie zdrowego odżywiania oraz wpływu prawidłowo zbilansowanej diety na zdrowie i funkcjonowanie organizmu człowieka. 

• Uczniowie będą rozpoznawać podstawowe produkty spożywcze korzystne dla zdrowia oraz uczyć się dokonywania właściwych wyborów żywieniowych zgodnie ze swoimi możliwościami. 

• Uczniowie będą utrwalać zasady regularnego spożywania posiłków, znaczenie zdrowego drugiego śniadania oraz odpowiedniego nawodnienia organizmu. 

• Uczniowie będą uczestniczyć w praktycznych działaniach związanych ze zdrowym odżywianiem, takich jak przygotowywanie prostych posiłków, zdrowych przekąsek i napojów, samodzielnie lub z pomocą nauczyciela. 

• Uczniowie będą kształtować prawidłowe nawyki higieniczne poprzez systematyczne utrwalanie zasad mycia rąk, dbania o higienę osobistą oraz czystość otoczenia. 

• Uczniowie będą rozpoznawać sytuacje wymagające zastosowania zasad higieny oraz podejmować działania związane z ochroną własnego zdrowia. 

• Uczniowie będą rozwijać samodzielność w wykonywaniu podstawowych czynności samoobsługowych związanych z codziennym funkcjonowaniem. 

• Uczniowie będą korzystać z instrukcji obrazkowych, symboli PCS, pomocy wizualnych i komunikacji wspomagającej, ułatwiających rozumienie i wykonywanie czynności prozdrowotnych. 

• Uczniowie będą rozwijać świadomość znaczenia aktywności fizycznej, odpoczynku i zdrowego stylu życia dla zachowania dobrego samopoczucia. 

• Uczniowie będą uczestniczyć w działaniach edukacyjnych, warsztatach, konkursach i akcjach promujących zdrowie. 

• Uczniowie będą rozwijać odpowiedzialność za własne zdrowie oraz kształtować pozytywne nawyki możliwe do wykorzystania w życiu codziennym. 

• Uczniowie będą wzmacniać poczucie sprawczości poprzez wykonywanie działań prozdrowotnych samodzielnie lub z dostosowanym wsparciem osoby dorosłej.

Wskaźniki realizacji celu:

Przewidywany efekt do 2026 r.:
Uczniowie będą w większym stopniu samodzielnie lub przy wsparciu osoby dorosłej stosować zasady zdrowego odżywiania, higieny i zdrowego stylu życia w codziennym funkcjonowaniu oraz będą świadomie podejmować działania sprzyjające własnemu zdrowiu.

Ocena efektów działań 

W latach 2024–2026 systematycznie prowadzono liczne działania promujące codzienną aktywność fizyczną, obejmujące zarówno wszystkich uczniów, jak i grupy chętnych. Uczniowie regularnie uczestniczyli w aktywnych przerwach śródlekcyjnych, zajęciach sportowych, wycieczkach rekreacyjnych, wydarzeniach szkolnych oraz nowych formach aktywności, takich jak zumba, kręgle, wspinaczka czy program FitSchool. Organizowane cyklicznie imprezy sportowe, konkursy i akcje edukacyjne, przy wsparciu rodziców oraz partnerów zewnętrznych, skutecznie kształtowały nawyk aktywnego spędzania czasu wolnego i wzmacniały dobrostan fizyczny oraz psychiczny uczniów. Analiza realizowanych działań wskazuje, że założony wskaźnik osiągnięto – co najmniej 80% uczniów aktywnie uczestniczyło w codziennych zajęciach ruchowych oraz w zorganizowanych formach aktywnego wypoczynku realizowanych w każdym miesiącu roku szkolnego. 

W latach 2023–2026 systematycznie prowadzono liczne działania edukacyjne i praktyczne rozwijające u uczniów wiedzę oraz umiejętności związane ze zdrowym odżywianiem i higieną osobistą. Realizowano ogólnopolskie programy edukacyjne, warsztaty kulinarne i higieniczne, konkursy, projekty oraz działania angażujące rodziców, dzięki czemu uczniowie mogli wielokrotnie utrwalać prawidłowe nawyki poprzez praktyczne doświadczenia dostosowane do swoich możliwości. Szczególny nacisk położono na samodzielne przygotowywanie zdrowych posiłków, dokonywanie właściwych wyborów żywieniowych oraz wykonywanie podstawowych czynności higienicznych. Podejmowane działania, prowadzone we współpracy z pielęgniarką szkolną, dietetykami, rodzicami oraz instytucjami zewnętrznymi, przyczyniły się do wzrostu świadomości zdrowotnej i samodzielności uczniów. Analiza realizacji programu wskazuje, że założony wskaźnik został osiągnięty – co najmniej 80% uczniów utrwalało i stosowało podstawowe zasady zdrowego stylu życia, dokonując właściwych wyborów żywieniowych oraz wykonując czynności higieniczne samodzielnie lub z pomocą osoby dorosłej.

Monitorowanie projektu odbywało się przez cały czas jego trwania, dokonywał go zespół ds. promocji zdrowia. Działania dokumentowane były w  protokołach  rad pedagogicznych,  sprawozdaniach,  dziennikach lekcyjnych, dziennikach zajęć dodatkowych- koła zainteresowań, dziennikach pedagoga i psychologa szkolnego, na stronie internetowej szkoły,  dokumentacji fotograficznej.

Autoewaluacja

Kolejnym krokiem było przeprowadzenie autoewaluacji w okresie kwiecień- czerwiec 2026, w zakresie czterech standardów: 

Standard 1 Struktura, organizacja oraz koncepcja pracy szkoły aktywnie wspierają uczestnictwo całej społeczności (uczniów, nauczycieli, pracowników i rodziców) w działaniach prozdrowotnych, gwarantując ich skuteczność i długofalowość 

Standard 2  Klimat społeczny szkoły sprzyja zdrowiu i dobremu samopoczuciu uczniów, nauczycieli i innych pracowników szkoły oraz rodziców uczniów. 

Standard 3 Szkoła realizuje edukację zdrowotną i program profilaktyki dla uczniów, nauczycieli i innych pracowników szkoły oraz dąży do poprawy skuteczności działań w tym zakresie 

standard 4 Warunki oraz organizacja nauki i pracy sprzyjają zdrowiu i dobremu samopoczuciu uczniów, nauczycieli i innych pracowników szkoły oraz współpracy z rodzicami 

Badane grupy i liczby zbadanych osób: 

• uczniowie: 56 

• nauczyciele wychowawcy:22,

• nauczyciele niebędący wychowawcami: 20

• pracownicy niepedagogiczni :27 

- rodzice uczniów : 95

Ocena standardów Szkoły Promującej Zdrowie

Dalsze kierunki pracy i planowane działania w ramach programu Szkoła Promująca Zdrowie

Standard II – Klimat społeczny szkoły: Wzmacnianie współpracy i pozytywnych relacji między pracownikami szkoły
 W dalszej pracy szkoła będzie koncentrować się na rozwijaniu wzajemnego wsparcia, komunikacji i współpracy wśród pracowników. Planowane jest organizowanie działań integrujących zespół nauczycieli i specjalistów, takich jak spotkania zespołów zadaniowych, warsztaty dotyczące komunikacji interpersonalnej, rozwiązywania sytuacji trudnych oraz budowania pozytywnego klimatu pracy. Ważnym kierunkiem będzie także wzmacnianie wymiany doświadczeń między pracownikami oraz tworzenie przestrzeni do wspólnego omawiania potrzeb i wyzwań związanych z pracą z uczniami.

Standard III – Edukacja zdrowotna i praktykowanie zachowań prozdrowotnych: Kształtowanie i utrwalanie prawidłowych nawyków higienicznych
 Dalsze działania będą ukierunkowane na systematyczne rozwijanie samodzielności uczniów w zakresie codziennej higieny osobistej, ze szczególnym uwzględnieniem mycia zębów po spożyciu obiadu w szkole. Planowane jest kontynuowanie i rozszerzanie zajęć praktycznych dotyczących higieny jamy ustnej z wykorzystaniem metod dostosowanych do możliwości uczniów z niepełnosprawnością intelektualną (m.in. instrukcje obrazkowe, symbole PCS, modelowanie czynności, nauka przez naśladowanie). Szkoła będzie wzmacniać współpracę z rodzicami oraz pracownikami szkoły w celu ujednolicenia działań i utrwalania prawidłowych nawyków zarówno w środowisku szkolnym, jak i domowym.

Standard IV – Kompetencje zdrowotne pracowników i rodziców: Rozszerzenie wsparcia dla rodziców w zakresie radzenia sobie z trudnościami wychowawczymi
 Kolejnym kierunkiem pracy będzie zwiększenie oferty działań wspierających rodziców w obszarze wychowania, komunikacji z dzieckiem oraz radzenia sobie z trudnymi zachowaniami. Planowane jest organizowanie spotkań edukacyjnych, konsultacji ze specjalistami (psychologiem, pedagogiem, terapeutami), warsztatów dla rodziców oraz udostępnianie materiałów dotyczących skutecznych metod wspierania rozwoju i samodzielności dzieci. Szkoła będzie dążyć do wzmacniania współpracy z rodzinami oraz budowania partnerskiej relacji opartej na wzajemnym zaufaniu i wymianie doświadczeń.

Podsumowanie kierunków dalszej pracy:
 W kolejnych latach realizacji programu Szkoła Promująca Zdrowie szkoła będzie kontynuować działania ukierunkowane na wzmacnianie pozytywnego klimatu społecznego, rozwijanie samodzielności uczniów w zakresie zachowań prozdrowotnych oraz zwiększanie wsparcia dla rodziców i pracowników szkoły. Priorytetem pozostanie tworzenie bezpiecznego, wspierającego środowiska, które sprzyja zdrowiu fizycznemu, psychicznemu i społecznemu całej społeczności szkolnej.

Najważniejsze zmiany, jakie dokonały się w szkole w wyniku realizacji planu zgodnego z ideą programu w ostatnich 3 latach

Jedną z najważniejszych zmian, jakie dokonały się w naszej szkole w wyniku realizacji założeń programu Szkoła Promująca Zdrowie, było stworzenie w październiku 2025 roku „Kącika wyciszeń – strefy relaksu”. Powstanie tej przestrzeni było odpowiedzią na potrzeby uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym i znacznym, którzy często wymagają wsparcia w zakresie regulacji emocji, redukcji napięcia oraz ograniczania nadmiaru bodźców sensorycznych.

Kącik wyciszeń stał się bezpiecznym miejscem umożliwiającym uczniom odpoczynek, regenerację, samoregulację emocji oraz odzyskanie równowagi psychicznej. Przestrzeń ta pozwala uczniom na chwilowe wycofanie się z intensywnej aktywności szkolnej, wyciszenie i zastosowanie indywidualnie dobranych strategii radzenia sobie z napięciem emocjonalnym.

Wyposażenie kącika zostało dostosowane do potrzeb sensorycznych uczniów. Znajdują się w nim m.in. pufy umożliwiające komfortowy odpoczynek, namiot wyciszający pozwalający na ograniczenie nadmiaru bodźców wzrokowych i słuchowych, muzyka relaksacyjna, kącik aromaterapii oraz różnorodne pomoce sensoryczne. Uczniowie mogą korzystać z gniotków, piłek z wypustkami, puzzli sensorycznych, piaskownicy sensorycznej z akcesoriami oraz innych materiałów wspierających rozwój percepcji dotykowej i umiejętność samoregulacji.

Ważnym elementem przestrzeni są również pomoce wizualno-sensoryczne, takie jak kolumna bulgocząca z podświetlanymi bąbelkami oraz sztuczne akwarium z podświetlanymi rybkami. Spokojny ruch wody, światło oraz powtarzalne bodźce wzrokowe działają uspokajająco, pomagają uczniom koncentrować uwagę i sprzyjają obniżeniu napięcia emocjonalnego.

Utworzenie Kącika wyciszeń jest przykładem realizacji holistycznego podejścia do zdrowia, zgodnego z ideą Szkoły Promującej Zdrowie. Przestrzeń ta wspiera nie tylko zdrowie psychiczne i emocjonalne uczniów, ale również rozwija ich samodzielność, uczy rozpoznawania własnych potrzeb oraz korzystania z bezpiecznych sposobów radzenia sobie ze stresem i trudnymi emocjami. Dzięki temu szkoła stała się jeszcze bardziej przyjaznym, bezpiecznym i dostosowanym miejscem dla każdego ucznia.

Mocne strony szkoły w zakresie tworzenia Szkoły Promującej Zdrowie

Jedną z największych mocnych stron naszej szkoły jest coroczna organizacja „Dnia Rodzinki” – wydarzenia integrującego całą społeczność szkolną oraz promującego zdrowy styl życia. Jest to jedno z najważniejszych przedsięwzięć realizowanych w ramach Szkoły Promującej Zdrowie, które łączy edukację zdrowotną, aktywność fizyczną, rozwijanie samodzielności uczniów oraz budowanie pozytywnych relacji między uczniami, rodzicami i pracownikami szkoły.

Podczas wydarzenia organizowane są różnorodne stanowiska tematyczne, m.in. sportowo-rekreacyjne, zdrowego żywienia, kulinarne, pierwszej pomocy przedmedycznej, plastyczne, artystyczne, sensoryczne, a także konkursy i loterie. Zespół Szkoły Promującej Zdrowie odpowiada za przygotowanie stanowiska zdrowego żywienia, aktywności sportowej oraz pierwszej pomocy przedmedycznej.

Stanowisko zdrowego żywienia umożliwia uczniom zdobywanie praktycznych doświadczeń związanych z prawidłowym odżywianiem. Poprzez przygotowywanie zdrowych przekąsek uczniowie rozwijają samodzielność, uczą się dokonywania korzystnych wyborów żywieniowych oraz poznają zasady komponowania wartościowych posiłków. Szczególną wartością jest uwzględnianie różnych potrzeb żywieniowych uczniów, w tym diet eliminacyjnych.

Strefa sportowa promuje aktywność ruchową jako ważny element zdrowego stylu życia. Dostosowane do możliwości uczniów konkurencje sportowe pozwalają każdemu uczestnikowi osiągnąć sukces, rozwijać sprawność fizyczną, współpracę oraz pozytywną samoocenę.

Stanowisko pierwszej pomocy przedmedycznej kształtuje odpowiedzialność za zdrowie własne i innych osób. Uczniowie poznają podstawowe zasady udzielania pomocy, numery alarmowe oraz sposoby reagowania w sytuacjach zagrożenia życia i zdrowia.

„Dzień Rodzinki” pełni również niezwykle ważną funkcję integracyjną. Umożliwia wspólne spędzanie czasu uczniom, rodzicom, nauczycielom, pracownikom szkoły i absolwentom. Wydarzenie wzmacnia więzi, poczucie przynależności oraz pokazuje, że zdrowie obejmuje nie tylko aktywność fizyczną i prawidłowe odżywianie, ale również dobre relacje, bezpieczeństwo emocjonalne, radość i wspólnotę.